عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى
157
رساله افيونيه ( فارسى )
و اگر با سويق ، آن بيخ را مخلوط سازند تسكين دهد وجع مفاصل را و گاه هست كه از پوست بيخ او شرابى « 1 » ترتيب دهند بىطبخ و صفت عمل اين شراب آن است كه بگيرند از شراب حلو مقدارى مطر الطّين « 2 » و سه من پوست بيخ را در آن اندازند و از آن سه توالس « 3 » بدهند كسى را كه خواهند عضوى از اعضاى او مقطوع سازند يا داغ كنند كه مطلقا خبر نداشته باشد به واسطهء سباتى كه عارض مىشود « 4 » توالس يك اوقيه و نيم است و از مطر الطّين مراد هشت اوقيه است . ( و ايضا اين بيخ را هركه بخورد و بوى آن را استشمام كند او را سبات عارض شود . از عصارهء او هركه بسيار خورد سكته پيدا كند ) « 5 » . منافع تخم لفاح هركسى كه بخورد رحم را پاك گرداند و ( اگر مخلوط سازند به كبريتى كه آتش نديده باشد و زن آن را حمول سازد قطع نزف دم از او بكند ) « 6 » و امّا استخراج دمعه از بيخ او به اين طريق است كه در بيخ ، سوراخها بكنند به استداره مايل و جمع كنند رطوبتى كه گرد مىشود و عصارهء اين نبات از دمعهء او اقوى است و نيز ( هر ) « 7 » بيخ را دمعه نمىباشد و اين به تجربه معلوم شده و امّا استخراج عصارهء تازه « 8 » به اين وجه است كه پوست او را بكوبند و در زير چيزى ثقيل نهند تا رطوبت آن بيرون آيد و عصارهء لفاح نيز به همين دستور گيرند . و شخصى را كه لفاح به غلط خورده باشد در آب بسيار سرد نشانند ، افاقه حاصل شود و مقدار مستعمل ، نيم مثقال است و علاج او روغن است و عسل ، و هرگاه نتوان يافت بدل آن ، وزن آن بزر البنج است . بغدادى گفته كه بدل آن ، ضعف آن بزر البنج است و بعضى گفتهاند بدل آن به وزن آن بزر البنج سياه و مقدار سه حبّه از آن مستى آرد يا تفريح ، خاصّه كه با شكر و رازيانه بخورد .
--> ( 1 ) . ل و آ : شربتى ( 2 ) . ل و آ : مقدار مطريس ( 3 ) . ل : توانوس ( 4 ) . ل : مطلقا از الم قطع و كى خبردار نمىشود به واسطهء سباتى كه عارض مىشود از آشاميدن اين شراب ( 5 ) . ل و آ ( 6 ) . ل ( 7 ) . ل ( 8 ) . ل : - تازه